Hamile kalmayı engellemek için kullanılan doğum kontrol hapları, düzenli alındığı takdirde %99 gibi yüksek bir başarı oranına sahiptir. Bu yöntem, 1960 yılından beri kullanılmakta olup; günümüzde milyonlarca kadın tarafından tercih edilmektedir. Üreme çağındaki kadınların %13’ü, bu yöntem sayesinde istenmeyen gebeliklerden korunmaktadır. Bu yazımızda, konuyla ilgili merak edilenleri cevaplayacağız.
Doğum Kontrol Hapları Ne İşe Yarar?
Doğum kontrol hapları, kadınlar tarafından istenmeyen gebelikleri önlemek için kullanılan bir doğum kontrol yöntemidir. Östrojen ve progesteron gibi hormonlar içerir. Bu hormonlar yumurtlamayı durdurarak, rahim ağzındaki salgının yoğunlaşmasını sağlar. Rahim iç zarının kalınlaşmasını engelleyerek, spermin rahme ulaşmasının önüne geçer ve gebeliği önlemeye yardımcı olur.
Oldukça güvenilir bir doğum kontrol yöntemidir. Ancak, hiçbir doğum kontrol yöntemi %100 koruma sağlamaz. Koruma sağlamadığı durumlarda kürtaj yaptırmak gerekir. Hapların etkinliği, düzenli ve doğru kullanıma bağlıdır. Kusma, unutma, ishal ve bazı ilaçlar, doğum kontrol haplarının etkinliğini azaltabilir. Ayrıca cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korumaz.
Doğum Kontrol Hapları Nasıl Kullanılır?
Hamileliği önlemek için kullanılan haplar, ağızdan alınır. Gebeliği önlemede %99 oranında etkili bir doğum kontrol yöntemidir. Doğum kontrol haplarının kullanımı şöyledir:
- Adetin ilk 5 gününde kullanılmalıdır. İlk günden itibaren kullanılması tavsiye edilir.
- 21 gün ara vermeden kullanılır.
- İzleyen 7 gün boyunca hap kullanılmaz ve adet kanaması başlar.
- Ardından ikinci kutuya başlanır.
- Kutudan 28 hap çıktıysa ara vermeden 28 gün boyunca kullanılması gerekir.
Hapları her gün aynı saatte almak önemlidir. Ancak unutulmamalıdır ki; cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı koruyucu değildir. Bu nedenle hamilelik önleyici hap kullansanız dahi partnerinizin prezervatif kullanmaya devam etmesi önerilir.
Doğum Kontrol Hapı Ne Zaman Korumaya Başlar?
Doğum kontrol haplarının koruyuculuğu, hapların kullanımına başlandığı ilk günden itibaren başlar. Kullanılan hapın türü de bu konuda etkilidir. Genel olarak, adetin ilk 5 günü içinde kullanılmaya başlanırsa hemen koruma sağlar. Ancak adet döngüsünün başka bir zamanında kullanıma başlanırsa, korumanın başlaması için 2 ila 7 gün arasında beklemek gerekebilir. Bu süre zarfında başka bir korunma yöntemi kullanmak önerilir.
Doğum Kontrol Hapları Ne Kadar Korur?
Doğum kontrol haplarının koruyuculuğu, kullanılan hapın türüne, düzenli ve doğru şekilde kullanılmasına ve diğer faktörlere bağlı olarak değişir. Doğum kontrol haplarının koruyuculuğu genel olarak şu şekildedir:
- Progesteron ve östrojen hormonları içeren gebelik önleyici haplar, yumurtlamanın gerçekleşmesini önleyerek gebeliği engeller. Kombine doğum kontrol hapı da denilen bu hapların koruyuculuğu neredeyse %100’e yakındır.
- Sadece progesteron içeren haplar, rahim ağzı salgısını kalınlaştırarak spermin rahme ulaşmasını zorlaştırır. Bu haplar, düzgün bir şekilde kullanıldığında %99’a kadar etkilidir. Arada doz kaçırılan ve tamamen düzenli olmayan kullanımlarda ise %91 oranında etkilidir.
Doğum kontrol haplarının koruyuculuğunu etkileyebilecek bazı durumlar şunlardır:
- Hapı unutmak, geç almak veya atlamak
- Mide bulantısı, kusma veya ishal gibi durumlarda hapın emilimini bozacak ilaçlar kullanmak
- Antibiyotik, antidepresan, antiepileptik gibi bazı ilaçlarla etkileşime girmesi
- Sigara, alkol veya uyuşturucu kullanımı
Bu durumlarda, doğum kontrol haplarının etkinliği azalabilir ve gebelik riski artabilir. Bu nedenle, hap kullanan kadınların doktorlarına danışarak; hapın kullanım şekli, süresi, yan etkileri ve diğer ilaçlarla etkileşimi hakkında bilgi alması önemlidir.
Reçeteli Mi Satılır?
Doğum kontrol hapları reçeteli ilaçlardır. Bu nedenle, hamilelik önleyici hapları almak için doktorunuzla görüşmeniz ve bir reçete yazdırmanız gerekir. Eczanelerde reçetesiz olarak satılmaz.
Doğum Kontrol Haplarının Faydaları
Hamileliği önlemede en etkili yöntemlerden biri olan doğum kontrol haplarının faydaları şunlardır:
- Gebeliği önlemede %99 oranında etkili bir doğum kontrol yöntemidir.
- Adetleri düzenler, kanamayı azaltır ve sancıları hafifletir.
- Kansızlığı giderir ve anemi riskini azaltır.
- Yumurtalık kistini, endometriozisi, dış gebeliği, pelvik enfeksiyonu ve rahim kanserini önler.
- Tüylenme ve sivilcelenmeyi azaltır.
- Kemik erimesini engeller ve hormonları düzenler.
Yan Etkileri Nelerdir?
Doğum kontrol hapları kullanmanın bazı yan etkileri olabilir. Bazı kadınlar hiçbir yan etki yaşamazken, bazıları hafif veya şiddetli yan etkilerle karşılaşabilir. Bu etkiler her kadında farklı şekilde ortaya çıkar ve genellikle çok şiddetli değildir. Mide bulantısı, baş ağrısı, meme ağrısı gibi şikayetler görülebilir. Kan pıhtılaşması riskini yükseltebilir. Sigara kullanan kadınlarda bu risk daha fazladır. Kanama bozukluğu olan kadınlarda daha özenli kullanılması gerekir.
Doğum kontrol haplarının yumurtalıklara zarar verdiği yönünde kesin bir kanıt yoktur. Bu haplar, yumurtalıkların normal çalışmasını geçici olarak durdurma mantığıyla işler. Ancak hap bırakıldığında, yumurtalıklar genelde normal işlevine geri döner.
Hap bırakıldıktan sonra bazı kadınlar, yorgunluk, baş ağrısı ya da ruh hali dalgalanmaları gibi Post Menstrual Syndrome belirtilerine benzer şikayetler yaşayabilir. Bu geçici durum, vücudun hormonlarını yeniden dengeleme sürecinden kaynaklanabilir.
Doğum Kontrol Hapları İsimleri
Piyasada birçok isim altında doğum kontrol hapı bulunmaktadır. Bunların bazıları şunlardır:
- Yasmin: Östrojen ve drospirenon adlı progesteron türevi içeren bir haptır. 21 günlük ve 28 günlük seçenekleri vardır. Adet düzensizliği, akne, tüylenme gibi sorunları gidermeye yardımcı olur.
- Yazz: Yasmin ile aynı etken maddeleri içeren ancak daha düşük dozda olan bir haptır. 24 ve 28 günlük seçenekleri bulunur. Yasmin gibi adet düzensizliği, akne, tüylenme gibi sorunlarda etkilidir.
- Reginon: Östrojen ve desogestrel içeren bir haptır. 21 günlüktür.
- Microgynon: Östrojen ve levonorgestrel adlı progesteronları içerir. Bu hapın da 21 ve 28 günlük iki seçeneği vardır. Ağrılı adet, endometriozis gibi sorunları giderir.
- Diane: Östrojen ve siyproteron asetat progesteronlarını içermektedir. Sadece 21 günlük seçeneği vardır. Akne ve tüylenme, polikistik over sendromu gibi sorunlarda tercih edilir.
- Ginera: Gestoden ve östrojen içerir. 21 gün kullanımı vardır.
Doğum kontrol haplarının kullanımı, yan etkileri, avantajları ve dezavantajları hakkında daha fazla bilgi için doktorunuza danışınız. Kombine doğum kontrol hapı mutlaka reçete ile alınmalı ve doktor kontrolünde kullanılmalıdır.
Doğum Kontrol Hapları Fiyatları 2024
Doğum kontrol haplarının fiyatları, marka ve ilaç türüne göre değişebilir. 2024 yılı için bazı doğum kontrol hapı fiyatları şöyledir:
- Yasmin: 330.59 TL
- Yazz: 344.07 TL
- Microgynon: 301.05 TL
- Cerazette: 264.43 TL
- Diane: 92.01 TL
Not: İstenmeyen hamilelik halinde, gebeliğin 10. haftasına kadar kürtaj yaptırabilirsiniz.
Kombine Doğum Kontrol Hapı Nedir?
Kombine doğum kontrol hapı, östrojen ve progesteron hormonlarını içeren ve günde bir kez alınarak gebeliği önlemeye yardımcı olan bir doğum kontrol yöntemidir. Bu haplar yumurtlamayı, spermin rahim ağzından geçmesini ve döllenmiş yumurtanın rahim içine yerleşmesini engelleyerek etki ederler.
Doğru ve düzenli kullanıldığında, kombine doğum kontrol hapları %99 gibi yüksek bir koruyuculuk oranına sahiptir. Ancak bu hapların bazı yan etkileri, kontrendikasyonları ve ilaç etkileşimleri olabileceği için doktor tavsiyesi ile kullanılmalıdır.
Doğum Kontrol Hapları Adeti Keser Mi?
Evet, doğum kontrol hapları adeti keser. Ancak bu kesintiler kısa sürelidir ve büyük bir önlemin alınmasına ihtiyaç yoktur. Doğum kontrol haplarının adeti etkilemesinin en yaygın şekilleri şunlardır:
- Adet gecikmesi: Bu haplar, adet kanamasının başlama tarihini uzatmak ve adeti kesmek için de kullanılabilir. Kadınlar bazen özel durumlarda (düğün, balayı, tatil ve yoğun iş dönemi gibi) adet kanamasını engellemek için bu haplardan kullanabilmektedir. Bu hapların devamlı olarak adeti kesmek veya adetin geciktirilmesi için kullanılması doğru bir yaklaşım değildir. Devamlı olarak adet kanamasını geciktirmek için kullanmak, hormon dengesini bozacağı için zararlı olabilmektedir. Doğum kontrol hapı kullanırken başka bir hormonlu doğum kontrol yöntemine geçtiğinizde vücudunuz uyum sağlama sürecinde olacağı için adet gecikmesi normaldir. Kullandığınız doğum kontrol yöntemini değiştirecekseniz, eskisini bırakmak ve yenisine geçmek için adetinizi beklemenize gerek yoktur.
- Ara kanama: hapların kullanımı sırasında bazı kadınlarda beklenmeyen etkiler de görülebilmektedir. Her kadının vücut sistemi farklı olduğu için özellikle doğum kontrol ilacı gibi hormon oranı fazla olan ilaçların kullanımında beklenmedik etkiler görülebilmektedir. Özellikle ara kanamalar ve yoğun lekelenmeler kadınların doğum kontrol ilacı kullanırken en sık karşılaştığı sorunlardan bazılarıdır. Ara kanama, adet döneminiz dışında rastgele kanama veya lekelenme olarak tanımlanabilir. Gebelik önleyici hapların ilk birkaç ayında normaldir ve genellikle zamanla azalır veya kaybolur. Ara kanama, ciddi bir sağlık sorununun belirtisi olabileceği için doktorunuza danışmanız gerekir.
- Adet kanamasının azalması veya artması: Doğum kontrol hapları, adet kanamasının miktarını ve süresini etkileyebilir. Bazı kadınlar, doğum kontrol hapları sayesinde daha az ve daha kısa süreli adet kanaması yaşadıklarını bildirmektedir. Adet kanamasının azalması veya artması, hamilelik önleyici hapların etkinliğini azaltmaz; ancak rahatsızlık verebilir. Adet kanamasının azalması veya artması, doğum kontrol haplarının tipine, dozuna ve kişinin vücut yapısına bağlı olarak değişebilir.
Doğum kontrol haplarının adeti etkilemesi, kadınların yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyebilir. Bu nedenle, kullanmadan önce doktorunuza danışmanız, vücudunuza uygun olanı tercih etmeniz, düzenli ve doğru şekilde almanız ve herhangi bir yan etki yaşarsanız doktorunuza bildirmeniz önemlidir.
Kilo Aldırır Mı?
Genel olarak doğum kontrol hapları kilo aldırmaz. Ancak kilo üzerindeki etki, kişiden kişiye değişmektedir.
Hamilelik önleyici haplar, içlerinde bulunan hormonlardan dolayı vücutta su tutabilmektedir. Ancak bu durum, yılda 1-2 kilo almanızı sağlayacak kadardır. Bilimsel çalışmalar, hapların genellikle çok küçük bir kilo artışına neden olduğunu göstermektedir. Kadınların büyük çoğunluğu, hap kullanımına bağlı olarak; yılda ortalama 1 ila 4 kilo arasında değişen bir kilo artışı yaşar. Bu miktar, çoğu kadın için klinik olarak önemsiz kabul edilir. Kilo almak fazla yağdan değil, sıvı tutulmasından kaynaklanan geçici bir yan etkidir.