HPV veya insan papilloma virüsü, sadece insanları enfekte eden ve oldukça bulaşıcı bir virüstür. Çoğunlukla cinsel yolla geçer. Ağız, el, ayak, boğaz ve genital bölgede siğil oluşmasına yol açar. Kadınların %70’i, hayatlarının bir döneminde bu hastalıkla en az bir kere karşılaşmaktadır. Hastalık çoğu zaman belirti göstermediği için, birçok kişi bu virüsü taşıdığını fark etmez. Bu yazımızda, konuyla ilgili merak ettiğiniz birçok bilgiye ulaşabilirsiniz.
HPV Nedir?
HPV, cinsel temas yoluyla bulaşan ve insan papilloma virüsü adı verilen bir virüs ailesidir. 200’den fazla çeşidi bulunur. Çoğu türü, vücutta zarar vermeden kalır ve kendiliğinden yok olur. Ancak bazıları genital siğil, rahim ağzı kanseri ve başka kanser türlerine sebep olabilir.
Enfeksiyon çok kolay şekilde gerçekleşir. Cinsel hayatı olan kişilerin büyük bir kısmı, hayatlarının bir döneminde HPV ile karşılaşabilir. Enfeksiyon çoğunlukla hiçbir işaret göstermez ve vücut tarafından kendi başına temizlenir. Fakat, enfeksiyon bazen kronik hale gelerek, kansere yol açabilecek lezyonlara neden olabilir. Bu yüzden erken teşhis ve tedavi çok önemlidir.
Özellikleri:
- Cinsel Yolla Bulaşma: HPV çoğunlukla cinsel ilişki sırasında bulaşan bir virüstür. Fakat, ilişki olmasa da geçebilir.
- Fazla Sayıda Varyant: 100’ü aşkın çeşidi vardır. Bunlardan bir kısmı hiçbir zarar vermez. Bir kısmıysa kansere sebep olur.
- Belirti Göstermeme: Çoğu türü hiçbir belirti vermez ve kişi enfekte olduğunu bilemez. Fakat, bazen genital siğil veya smear testinde anormallik gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
- Kanser Riski: Rahim ağzı kanseri, vajina kanseri, vulva kanseri, penis kanseri ve bazı ağız ve boğaz kanserlerinin sebebi olabilir.
- Aşıyla Korunma: HPV aşısı, virüsün en sık görülen türlerine karşı koruma sağlar. Bu aşı genelde genç ve genç erişkinlerde, cinsel yaşam başlamadan önce yapılır.
- Tedavi Olanakları: Enfeksiyon çoğu zaman vücut tarafından kendiliğinden atılır. Fakat bazen, kanser yapıcı türlerin sebep olduğu enfeksiyonlar tedavi edilmelidir.
Enfeksiyondan korunmanın en iyi yolu aşı olmaktır. Aşı, kansere yol açan çoğu türe karşı koruma sağlar.
HPV Nasıl Bulaşır?
HPV, cinsel yolla bulaşan ve kadınlarda rahim ağzı kanseri ve genital siğile neden olabilen bir virüs türüdür. Ana bulaşma yolu cinsel ilişkidir. Virüs, enfekte olmuş bir kişinin; penis, skrotum (erkek yumurtalıkları), vajina veya dış genital bölgesine temas suretiyle geçer. Genital bölgeye oral yolla temas halinde bulaşır.
Diğer bulaşma yolları:
- Ciltten Cilde Temas: HPV, enfekte bir kişinin cildine dokunan başka bir kişiye de bulaşabilir. Genital siğillerin bulunduğu yerlerde cilt temasının bulaşma ihtimali daha yüksektir.
- Doğum Esnasında: Virüs, anne karnındaki bebeğe doğum anında geçebilir. Fakat, bu çok seyrek görülen bir durumdur ve çoğunlukla doğum yolunda siğillerin varlığıyla ilgilidir.
- Kişisel Eşyaların Paylaşılması: Çok nadir de olsa, enfekte bir kişinin kişisel eşyalarını (havlu, jilet veya iç çamaşırı) kullanma halinde de bu hastalığa yakalanır. Fakat bu risk, diğer bulaşma yollarına kıyasla daha düşüktür.
Virüsün bulaşma ihtimalini yükselten faktörler:
- Birden çok cinsel eş sahibi olmak
- Korunmasız ilişkiye girmek
- Zayıf bağışıklık sistemi
Prezervatif kullanmak bulaşmayı tamamen engellemez. Çünkü, virüs prezervatifin kapsamadığı bir genital bölgeden de geçebilir. HPV enfeksiyonu çok sık rastlanan bir durum olduğu için, cinsel hayatı olan herkesin periyodik olarak pap-smear testi ve aşı yaptırması gerekir.
HPV Belirtileri Nelerdir?
HPV’nin en sık görülen semptomu genital siğildir. Bu siğiller, yumuşak ve şişkindir. Genital bölgede ortaya çıkar. Çoğunlukla kaşınma ve acıya sebep olur. Virüs, birçok farklı türe sahiptir. Bazı türleri hiçbir semptoma yol açmaz. Bu yüzden, enfekte olan çoğu kişi hastalığın farkına varmaz.
Diğer semptomlar:
- Penis akıntısı
- Anogenital kanserler: Bu kanserler rahim ağzında, vajinada, dış genital organlarda, peniste, makatta veya boğazda gelişebilir.
- Karın ağrısı
- Genital alanda kaşıntı, yanma, acı veya kanama
- Genital alan, makat, ağız veya boğazda siğil gibi kabarıklıklar
- Kötü kokulu ve koyu renkte, anormal vajinal akıntılar
- Düzensiz regl kanamaları
- Boğaz ağrısı, kulak ağrısı, ses kısıklığı veya yutkunmada zorluk
HPV belirtileri her zaman ortaya çıkmaz. Bazen yıllarca sonra belirebilir. Bu yüzden, periyodik olarak tarama testleri yaptırmak ve aşı olmak çok önemlidir.
HPV’den Korunmak İçin Neler Yapılabilir?
Enfeksiyondan korunmanın en güvenli yolu aşı yaptırmaktır. HPV aşısı, virüsün neden olduğu ve en sık görülen kanser türlerine karşı koruma sağlar. Aşı hem erkeklerde hem de kadınlarda 9 ila 45 yaş arasında uygulanabilmektedir. Aşının en çok işe yaradığı yaş grubu ise genelde 9 ila 26 yaşlarıdır. Bir jinekologla görüşerek size en uygun aşı takvimini seçebilirsiniz.
Diğer korunma yolları:
- Cinsel ilişkide prezervatif kullanmak: Prezervatif kullanmak, virüsün bulaşmasını önlemeye yardımcı olabilir; ancak tamamen engellemez.
- Bağışıklık Sisteminizi Kuvvetlendirmek: Sağlıklı beslenmek, düzenli spor yapmak ve iyi uyumak, bağışıklık sisteminizi güçlendirir ve enfeksiyonla savaşmasına yardımcı olur.
- Cinsel partner sayınızı azaltmak: Çok sayıda cinsel partneriniz olması, hastalığa yakalanma olasılığınızı yükseltir.
- Partnerinizin HPV testi yaptırması: Partnerinizin test yaptırması, enfekte olup olmadığını öğrenmenize katkı sağlar.
- Riskli Cinsel Alışkanlıklardan Uzak Durmak: Çok sayıda cinsel partnerle birlikte olmak, cinsel yolla bulaşan hastalıklara yakalanma riskinizi artırır. Tek bir cinsel partneriniz olması veya cinsel aktivitenizi kısıtlamak, enfeksiyon riskini düşürür.
- Kişisel Eşyaları Başkalarıyla Paylaşmamak: Bu virüs oldukça bulaşıcıdır. Temas halinde çok kolay şekilde enfekte eder. Bu nedenle; bardak, havlu, kıyafet ve benzeri eşyalarınızı başkalarıyla ortak kullanmamanız gerekir.
Görüldüğü üzere, bu hastalığa karşı korunmak için alabileceğiniz pek çok önlem vardır. Aşı yaptırmak, prezervatif kullanmak ve partnerinizin test yaptırması gibi basit adımlarla, hastalığa yakalanma ihtimalinizi oldukça düşürebilirsiniz.
HPV Tanısı Nasıl Konulur?
Human papilloma virüsünün en yaygın belirtisi, genital bölgede ortaya çıkan siğillerdir. Elde, ayakta, yüzde, ağızda, anüste ve genital bölgede görülebilir.
Doktorunuz, HPV tanısı koymak için siğillerden örnek alıp, laboratuvarda inceleyebilir veya sadece fiziksel olarak muayene edebilir. Ayrıca şunları yaptırmanızı da isteyebilir:
- Pap smear testi: Bu test, rahim ağzı dokusundan alınan bir hücre örneği ile yapılır. Test, hücrelerdeki anormallikleri saptar.
- HPV DNA testi: Bu test, rahim ağzı veya penis dokusundan alınan bir hücre örneği üzerinden yapılır. Virüsün genetik materyalini tespit eder.
- Genital Siğil Muayenesi: Genital siğiller, enfeksiyonun bir işareti olabilir. Bu siğilleri tespit etmek için bir genital bölge kontrol edilir.
- Kolposkopi: Bu yöntem, özel bir mikroskopla rahim ağzı ve vajina dokusunu gözlemlemek için kullanılır. Doktorunuz, kolposkopi esnasında biyopsi de yapabilir.
- Biyopsi: Enfeksiyona bağlı olarak kanser belirtisi gösteren kişilere, anormal hücrelerin rahim ağzından veya diğer genital bölgelerden çıkarılması için biyopsi yapılabilir. Bu örnekler, laboratuvarda analiz edilir ve kanser hücreleri varsa onaylanır.
Enfeksiyonu teşhis etmek için kişinin cinsel geçmişi, hastalığın belirtileri ve risk faktörleri gibi etmenler dikkate alınır. Eğer HPV tanısı konursa, doktorunuz sizinle tedavi yöntemleri hakkında konuşacaktır. Tedavi yöntemleri, virüsün çeşidine ve enfeksiyonun derecesine göre değişiklik gösterir.
HPV Testi Nedir?
İnsan papilloma virüsü enfeksiyonunun varlığını belirlemek için yapılan bir testtir. HPV testi, rahim ağzı veya penis dokusundan alınan bir hücre örneği üzerinde gerçekleştirilir. Test, virüsün genetik materyalini (DNA) tespit eder.
Neden Yapılır?
- Genital siğillerin tanısı: Genital siğillerin sebebini belirlemek için kullanılır. Siğillerin tek nedeni bu virüs değildir. Başka hastalıklar da siğil oluşmasına neden olabilir.
- Rahim ağzı kanseri taraması: HPV testi, rahim ağzı kanserinin erken evrede saptanması için de uygulanan bir yöntemdir. 21 yaşından büyük kadınların, 3 yılda bir test yaptırmaları tavsiye edilmektedir.
- Anogenital kanserlerin tanısı: Rahim ağzı kanserini de içeren anogenital kanserlerin tanısı için de kullanılır.
Nasıl Yapılır?
- Rahim ağzından veya penisten bir hücre örneği alınır. Bu işlem genelde spekulum adı verilen bir cihaz ile yapılır. Spekulum, vajinanın açık kalmasını sağlar.
- Hücre örneği, bir lama üzerine konur ve laboratuvara gönderilir.
- Laboratuvarda yapılan inceleme ile hücre örneğinde virüs bulunup bulunmadığı tespit edilir.
Test devlet hastanelerinde, özel hastanelerde ya da kliniklerde uygulanabilir.
HPV Testi Sonuçları Ne Anlama Gelir?
HPV testinin sonucunu öğrenmek için genelde birkaç hafta beklemeniz gerekir. Sonuç, negatif ya da pozitif çıkar.
- Test sonucu negatif çıkarsa, vücudunuzda bu virüsün bulunmadığı anlamına gelir.
- Test sonucunuz pozitif çıktıysa, enfekte olduğunuzu gösterir. Fakat bu durum, mutlaka kanser olacağınız anlamına gelmez. Enfeksiyonların büyük bir kısmı kendi kendine geçer.
Test sonucunuz pozitif çıkarsa, doktorunuzla iletişime geçmelisiniz. Doktorunuz size tedavi yöntemleri hakkında bilgi verecektir. Tedavi yöntemleri, virüsün çeşidine ve enfeksiyonun durumuna göre farklılık gösterir.
HPV Tedavisi Nedir?
HPV tedavi edilebilen bir hastalık değildir. Virüs bir kere bulaştıktan sonra, vücuttan tamamen atılması ya da yok edilmesi mümkün değildir. Enfekte olan kişiler, hayatlarının sonuna kadar taşıyıcı olur. Tedavinin temel hedefi, hastalığın yol açtığı siğilleri ve kansere dönüşebilecek lezyonları tedavi etmek ve kanser olasılığını düşürmektir.
HPV Tedavisinde Kullanılan Yöntemler:
- Kriyoterapi: Siğillerin sıvı nitrojen ile dondurulup yok edilmesidir.
- Lazer tedavisi: Bu seçenekte ise siğiller lazer ışığı ile yakılır.
- Elektrocerrahi: Siğillerin yok edilmesi, elektrik akımı ile sağlanır.
- İlaç tedavisi: Siğillerin üzerine sürülen, krem veya solüsyon şeklindeki ilaçlar kullanılır.
- Cerrahi müdahale: Büyük boyutlu siğillerde ve diğer seçeneklerin işe yaramaması halinde uygulanır.
Hangi tedavi yönteminin kullanılacağı; siğillerin büyüklüğüne, sayısına ve konumuna bağlıdır. Doktorunuz sizin için en uygun tedavi seçeneğini uygulayacaktır.
Tedaviye ek olarak, bağışıklık sisteminizi kuvvetlendirmeniz de önemlidir. Bağışıklık sisteminiz kuvvetli olduğunda, hastalığa karşı direnme ve belirtileri vücudunuzdan uzaklaştırma ihtimaliniz yükselir.
HPV Aşısı ve Fiyatı
HPV aşısı, rahim ağzı kanseri ve genital siğiller gibi hastalıkların kaynağı olan Human Papilloma Virüsü’ne karşı bağışıklık kazandıran bir aşıdır. Cinsel yolla geçen diğer hastalıklara karşı koruma sağlamaz. 9-26 yaş arası kişiler için tavsiye edilmektedir. Aşı, üç doz halinde yapılır. Her dozdan sonra en az iki ay beklenmesi gerekir.
Devlet tarafından, HPV aşısı fiyatı karşılanmamaktadır. Aşının fiyatı, uygulandığı klinik ve aşının türüne göre farklılık gösterir. Genel olarak, aşının tek dozu 3000-4000 TL arasında fiyatlandırılmaktadır. Dolayısıyla, üç doz gerektiren aşının toplam ücreti 9000-12000 TL arasında olabilmektedir.
Aşı fiyatı, ilaç fiyatlarındaki artışlarla da değişebilmektedir. Örneğin, 2023 yılında ilaç fiyatlarına yüzde 25 oranında zam yapılmış ve aşının bir dozu yaklaşık 3200 TL olmuştur.
HPV Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Konu ile ilgili en fazla merak edilen soru ve cevapları aşağıdadır.
HPV aşısı güvenli mi?
Evet, güvenli bir aşıdır. Günümüzde, milyonlarca insan bu aşıyı yaptırmıştır. Ağır yan etki görülme olasılığı çok azdır. En sık rastlanan yan etkiler iğne yapılan yerde acı, kızarma ve şişmedir. Bu yan etkiler çoğunlukla hafiftir ve kendi kendine geçer.
HPV aşısı ne kadar etkili?
Kansere en sık yol açan virüs türlerine karşı, çok etkili bir koruma sağlar. Aşı, %90’ın üzerinde koruma sağlar.
Aşı hangi yaşlara yapılabilir?
9 yaşından başlayarak her yaşta erkeğe ve kadına yapılabilir. 26 yaşına kadar aşı olmamış kişiler de aşı olabilir.
HPV testi ne zaman yaptırılmalı?
21 yaşından büyük olan kadınların, 3 senede bir test yaptırması tavsiye edilir.
Tedavisi ne kadar sürer?
HPV tedavisinin süresi; siğillerin büyüklüğüne, miktarına ve seçilen tedavi yöntemine bağlı olarak değişir. Genelde birkaç hafta veya ay içinde siğiller kaybolur.